Zwemvijver

Zwemvijver : mijn ontwerp.

by

Zwemvijvers kunnen in alle maten en vormen gemaakt worden.  Googlen op afbeeldingen levert al direct massa’s voorbeelden voor inspiratie.  Je kan kiezen voor strakke vijvers, formele vormen, of een combinatie.  Je kan het filtergedeelte afzonderlijk maken, of integreren in de vijver langs de rand.  Je kan zorgen voor watervalletjes, brugje over de vijver, terras ernaast, springplank erbij, …

Gedurende de laatste vier jaar ben ik op het “zwemvijverei” aan het broeden, en in gedachten is het al een paar keer veranderd van plaats in mijn tuin, alsook van vorm, grootte, oriëtatie.  Momenteel is dit mijn laatste gedachtenkronkel (13-4-2010 om 20u35) : een licht ovale vijver, met het filtergedeelte ernaast.  Het zou niet direct achter mijn huis liggen, maar wat verder in de tuin. 

Een zwemgedeelte van 13 m lang, in het midden 4 m breed, op de uiteinden 3,5 m breed.  Ernaast het filtergedeelte.  Het water loopt via 2 overlopen in de filterzone.  Aan de voorkant een terras, en een betonnen trap om in en uit de vijver te geraken. 

Op de dwarsdoorsnede ziet het er zo uit :

Ik ben nog aan het nadenken over een oplossing voor dieren die per ongeluk in het water zouden sukkelen.  Een of ander hellend vlak aan de rand zodat ze er terug kunnen uitkruipen, maar dat mag niet teveel uitsteken in het zwemgedeelte zodat zwemmers er niet per ongeluk met hun koppeke tegenstoten (en aangezien ik niet veel hoofdhaar meer heb, zorgt zoiets altijd voor een wonde op mijn knikker).  Ideeën zijn altijd welkom…

Zwemvijver : aandachtspunten

by

Ligging :

Logisch : het is leuker als de zwemvijver in uw tuin ligt en niet in die van uw buur.  😉

Als die vlak achter uw huis ligt, kan je altijd genieten van het zicht op de vijver met alle activiteiten errond : spelende kinderen, vogels die komen drinken, weerspiegelingen op het water, …  Goed of slecht weer, winter of zomer : altijd een mooi uitzicht.  Met kleine kinderen kan dat wel een probleem zijn : je moet ze altijd in het oog houden.  Indien je vijver verder in de tuin ligt, kan je er een omheining rond zetten zodat de kinderen er niet in kunnen zonder dat je erbij bent.

Grote bomen staan beter niet direct rond de vijver.  Deze zorgen voor veel bladafval in de vijver, vooral in de herfst.  Windbloeiers zoals wilg en berk produceren in het voorjaar veel stuifmeel en dat zorgt voor een gele film op het water gedurende een aantal dagen.  Dennennaalden bezinken snel en zorgen voor verzuring.  Wortels van bomen kunnen de folie beschadigen.

Oriëntatie :

Bij open tuinen is het ideaal van het filtergedeelte ten oosten van het zwemgedeelte aan te leggen omdat in onze streken westenwinden overheersen.  Deze waaien in oostelijke richting en stuwen het drijvend materiaal (bladafval e.d.) richting filter.  Daar kan het makkelijker verwijderd worden.

Zwemzone :

Die kies je zo groot je wil.  Vanaf een 10-tal meter lang kan je al baantjes trekken,  1,5 meter diep is voldoende om te zwemmen.   Je kan een “bak” metsen met rechte wanden, of je kunt kiezen voor iets minder formeel en alle vormen zijn dan mogelijk. Het is dan een “uitgegraven vijver” met schuine wanden.  In dat geval is de helling van de wanden rond de 75 °.

Filterzone :

De oppervlakte van de filterzone moet ongeveer 25 % bedragen van het zwemgedeelte.  De diepte moet tussen 120 en 150 cm zijn.  Ondiepe filters kunnen snel verstoppen doordat de plantenwortels tot op een diepte van 60 – 100 cm kunnen groeien.  De filterzone is gevuld met een poreus substraat : lava (zwaar, sterk) of argex (licht zolang poriën niet verzadigd zijn met water, vergruist na verloop van tijd).  Dit substraat is de “woonplaats” van de micro-organismen.  Ze vestigen zich in de kleine poriën en zuiveren het doorstromend water.  De zuurstofverzadiging van het water is bovenaan de filter rond de 98%, terwijl op 60 cm diepte dit al zakt tot 50%.  Het is aan te raden om extra lucht in het filtergedeelte te pompen (met een luchtpomp van in een aquarium), alsook in de zwemvijver zelf.  In het vijvergedeelte zorgt dit niet enkel voor zuurstoftoevoer, maar in de winter ook voor een mooi rond wak, zodat het ijs niet tegen de wanden drukt.  De vijverplanten worden in dit substraat geplant en wortelen zich daarin vast.

Vijverpompen :

Het is best van 2 vijverpompen te plaatsen.  In de zomer werken ze beiden, in de winter kan je een uitschakelen om energie te besparen.  Dit blijkt niet meer te kloppen : 1 pomp is zuiniger in jaarlijks verbruik : zie update hieronder.   Ze moeten samen 3-5 maal per 24 uur het vijvervolume rondpompen.

Update 18-11-2010 :

Tijdens mijn zoektocht naar vijverpompen ben ik tot de conclusie gekomen dat het toch goedkoper is van 1 vijverpomp te plaatsen.  Tegenwoordig zijn er al heel zuinige vijverpompen verkrijgbaar.  Een pomp met het dubbele van een bepaald debiet verbruikt minder dan het dubbel aan elektriciteit.  Om de totale kostprijs te bepalen moet je dus rekening houden met de aankoopprijs en het verbruik.

Berekeningswijze :

verbruik per jaar = verbruik(W) /1000 x 24 (uur) x 365 (dagen) x 0,19 Euro/kWh

kostprijs 5 jaar (indien 1 pomp) = (aantal x aankoopprijs (Euro) )+ (verbruik per jaar (Euro) x 5)

kostprijs 5 jaar (indien 2 pompen*) = (aantal x aankoopprijs (Euro) )+ (verbruik per jaar (Euro) x 1,5 x 5)

(* : 1 pomp werkt het hele jaar, de 2de pomp gedurende de zomer : daarom het verbruik per jaar x 1,5)

model aantal aankoopprijs (Euro) verbruik (W) verbruik per jaar (Euro) kostprijs na 5j (Euro) kostprijs na 15j (Euro)
Exo-X-13000 1 400 140 233 1565 3895
Exo-X-7500 2 300 85 212 1661 3783
Eco-X-plus-10000 1 319 70 117 902 2067
Eco-X-4500 2 229 48 120 1057 2256
Eco-X-plus-15000 1 419 100 166 1251 2916
Dompelpomp-10800 1 105 480 799 4100 12089
Dompelpomp-6000 2 60 220 549 2866 8359

Indien we bijvoorbeeld de eerste 2 pompen met elkaar vergelijken (het getal naast de pomp geeft het maximum debiet aan : Exo-X-13000 pompt 13.000 liter per uur rond), dan is na 5 jaar één grote pomp nog 100 Euro goedkoper dan 2 kleinere.  Na 15 jaar zijn 2 pompen 100 Euro goedkoper dan 1 grote.  Op die specifieke pompen is er 5 jaar garantie, ik vrees echter dat ze geen 15 jaar gaan blijven werken, dus kan het bijvoorbeeld dat je na 10 jaar nieuwe pompen moet kopen.  Dan is 1 pomp zeker goedkoper dan 2.

De héél zuinige Eco-X-plus pompen zijn nog een stuk voordeliger.   Merk op dat een dompelpomp goedkoop is in aankoop, maar veel verbruikt, en dus na één jaar al véél duurder uitkomt dan een vijverpomp !

Plantenkeuze vijverplanten :

Een goede filterplant heeft 2 eigenschappen : goed ontwikkeld wortelstel en veel bladvorming.  Gele Lis, Kalmoes (kan woekeren), Egelskop, Mattenbies, Pijlkruid zijn goede keuzes.  Best verschillende planten kiezen want iedere soort neemt andere stoffen uit het water op.

Waterlelies kunnen in een dieper deel geplaatst worden of zelfs in het zwemgedeelte.

Drijfplanten (Vlotvarens, Watersla, Waterhyacinten) kunnen ook, maar zorg ervoor dat niet meer dan 1/4 van het filteroppervlak erdoor bedekt geraakt.  Deze sterven af in de winter, dus moet je ze jaarlijks opnieuw aankopen.

Zuurstofplanten hebben meestal geen echte wortels, ze kunnen wel veel zuurstof afgeven aan het water.  Een stukje vijver van 50 cm diep is voor hen voldoende.  Voorbeelden zijn Voorjaarssterrenkroos, Gedoornd Hoornblad, Lidsteng.

Riet en Lisdodde wordt afgeraden (diep wortelstel en scherpe wortels).

Plantenkeuze randbeplanting :

Hier zijn veel mogelijkheden.  Je kan de zwemvijver midden van het gazon leggen, je kan de randen beplanten met varens, bodembedekkers, grootbladige planten, hoge of lage planten.  Het belangrijkste is dat het grotendeels vaste planten zijn, en er weinig afgestorven materiaal in de vijver terechtkomt.

Vissen :

Vissen in de zwemvijver uitzetten wordt afgeraden.  Deze produceren veel uitwerpselen die het filtersysteem extra belasten.  Een beperkt aantal kan wel : Goudvissen, Goudwinden, Zilverwinden, Kopvoorn.  Koi’s zijn uit den boze !   Bijvoederen is normaal niet nodig.

Waterdichting :

EPDM-rubber wordt veel gebruikt, het is sterk en elastisch, niet onderhevig aan UV-straling.  De zwarte kleur zorgt er ook voor dat het snel zonnewarmte absorbeerd waardoor het water sneller opwarmd.  Polyester wordt ook dikwijls gebruikt, het is duur, maar ook duurzaam.  Het wordt in verschillende lagen aangebracht, en het is geen gezond werkje om het te plaatsen.

Randafwerking :

Ook hier zijn verschillende mogelijkheden : strakke arduin, ruwe stenen, klinkers, natuurlijke overgang naar de tuin, …  Erg belangrijk is dat de folierand onzichtbaar is (zie ook Vijverranden op The Pond Library).  De randen moeten ook sterk genoeg zijn voor het geval er iemand over loopt, of via de rand uit het water wil klauteren.

Wat is een zwemvijver ?

by

Libelle nr. 25, 15 juni 2006, p. 68 – 71 : Zwempret van het zuiverste water. Naast artikels zoals “midlife-man en het groene blaadje” ,  “zomermode in tropische kleuren”  en “zin en onzin van gebruiksaanwijzingen” stond er ook iets in de Libelle over zwemvijvers.  Allemaal boeiende artikels natuurlijk, maar de foto’s bij het artikel over zwemvijvers trokken mijn aandacht.  Ik had nog nooit van een zwemvijver gehoord, dus las ik het artikel met (meer) aandacht (dan de andere).  😉

Neen, het is niet mijn hond. Neen, het is niet mijn zwemvijver. Ja, ik ben het witte vlekje in het water ginder bijna aan de overkant van het stuwmeer in Italië.

Wat is het ?  Een zwemvijver is een tuinvijver, groot genoeg om in te zwemmen, met een biologisch zuiveringssyteem zodat het water proper en helder blijft.

Proper betekend niet steriel gelijk zwembadwater.  Er zitten wel degelijk bacteriën en andere organismen in het water.  Bij een goed werkend biologisch zuiveringssysteem zijn deze niet schadelijk voor de mens en zou het water zelfs van drinkkwaliteit zijn (Jean Vanhoof.  Natuurlijke Zwemvijvers,  p. 30.)

Werking :

Het principe is eenvoudig.  Een zwemvijver bestaat uit 2 delen : het zwemgedeelte en het filtergedeelte. Het filtergedeelte is gevuld met poreuze steentjes waarop bacteriën leven.  Deze halen organische afvalstoffen uit het water en zetten ze om tot mineralen.  Deze mineralen dienen als voedingsstoffen voor de planten die in het filtergedeelte groeien.  Onderaan het filtergedeelte liggen drainagebuizen die verbonden zijn met een pomp.  De pomp zuigt het gezuiverde water uit de filter en stuwt het in de zwemvijver.  Op deze manier wordt het water continu rondgepompt en gezuiverd op een volledig biologische manier.

Voordelen van een zwemvijver :

  • Het combineert de schoonheid van een vijver met het genot van een zwembad.  Een zwemvijver kan mooi geïntegreerd worden in een tuin.  Een zwembad is meestal een ‘rechthoekige blauwe bak’ die niet echt past in een tuin. (ja, ik weet het : smaken verschillen)  Een zwemvijver kan in alle mogelijke vormen aangelegd worden.
  • Geen gebruik van chemicaliën om het water zuiver te houden, dus ook geen irritatie van ogen, huid en slijmvliezen.  Het water wordt op een natuurlijke manier gezuiverd, dus krijg je het gevoel dat je in een bergmeertje aan het zwemmen bent.
  • Je kan genieten van het zwemmen in de zomer, alsook van het uitzicht van de vijver en zijn planten en dieren die het hele jaar door voor natuurlijke schoonheid zorgen in de tuin.  Vogels kunnen wat komen drinken, wie weet komt er een reiger kijken of er iets lekkers te vinden is.  Libellen kunnen er rondfladderen terwijl je baantjes aan het trekken bent.  Kleurrijke beplantingen rond de vijver zorgen voor aangename sfeer, …
  • Meestal wordt een zwemvijver in zwarte EPDM aangelegd.  Door die zwarte kleur warmt het water sneller op in het voorjaar, en kan er vroeger in het jaar gezwommen worden dan in een lichtblauw zwembad (zonder bijverwarming).
  • Een zwemvijver is goedkoper in aanleg en onderhoud dan een zwembad.

Nadelen van een zwemvijver :

  • Heb je schrik van waterdiertjes, loop je al gillend weg bij het zien van een kikker, zweer je bij complete steriliteit voor je in water durft ?  Dan kies je beter een zwembad !
  • Als ik nog nadelen vind of hoor, dan vul ik dit aan…

Ik heb een grote tuin, dus begon ik te denken dat ik dat misschien ook ooit kan aanleggen.  Van Maggy (een goeie vriendin met het abonnement op dit tijdschrift) mocht ik het boekje de week erop hebben (diezelfde week had ze het nog nodig voor de tv-programma’s, arrrggghhh).

Op momenten van verveling begon ik te googelen naar het onderwerp, en er zijn veel aannemers te vinden die het aanleggen, maar weinig informatie te vinden over hoe het zelf te doen (meestal staat er vermeld dat je het best overlaat aan specialisten wegens ‘te technisch’).  Zoiets moeten ze juist aan mij zeggen, “te moeilijk”, pfffff.  Zo moeilijk kan dat toch allemaal niet zijn, het is gewoon kwestie van te weten waarop je allemaal moet letten…

In mijn google-tocht heb ik toch een aantal interessante sites gevonden waar ik info uit verzameld heb.  Ik ga dat hier een beetje uittypen in mijn blog, kwestie van al mijn kladblaadjes en gedachten eens een beetje te ordenen (en online wordt dat gebackupt, plus dan heb jij er misschien ook iets aan).

Boeken (naast de Libelle natuurlijk) :

Ik had gehoopt van dit jaar nog mijn zwemvijver te kunnen aanleggen, maar na een beetje rekenwerk (van wat een zwemvijver gaat kosten (ook genoemd : uitgaven) , en wat ik aan centjes kan verdienen dit jaar (ook genoemd : inkomsten)) vrees ik dat er op het einde van mijn jaarloon nog een beetje jaar zal over zijn.  Het is dus wat verstandiger van nog een beetje te sparen en uit te stellen tot volgend jaar… (hopelijk).

In volgende posts over mijn zwemvijver zal ik nog wat uitwijden over aandachtspunten, mijn ontwerp, de ingewanden, geschatte kostprijs enzomeer.